Publikacije
Publikacije
Zajednica opština Crne Gore objavila je Priručnik za izradu propisa jedinice lokalne samouprave, autora Dragana Šoća, prvi dokument ove vrste u Crnoj Gori namijenjen unapređenju kvaliteta, usklađenosti i jednoobraznosti lokalnih propisa.
Priručnik pruža praktične smjernice za pripremu, izradu i donošenje lokalnih akata, uz pregled ključnih pravno-tehničkih pravila, primjere dobre prakse i preporuke za unapređenje normativnog rada lokalnih samouprava. Namijenjen je zaposlenima u lokalnim samoupravama, odbornicima i svim drugim akterima koji učestvuju u pripremi i donošenju lokalnih propisa.
Generalna sekretarka Zajednice opština Crne Gore Mišela Manojlović ocijenila je da će Priručnik predstavljati važan alat za lokalne samouprave u procesu unapređenja kvaliteta propisa i jačanja pravne sigurnosti na lokalnom nivou.
„Kvalitetni lokalni propisi predstavljaju osnov za efikasno funkcionisanje lokalne samouprave, kvalitetnije pružanje usluga građanima i uspješnu primjenu evropskih standarda na lokalnom nivou. Ovaj priručnik nastao je kao odgovor na potrebu da se normativna praksa u crnogorskim opštinama dodatno unaprijedi i ujednači, a zaposlenima koji rade na pripremi propisa obezbijedi praktična podrška u svakodnevnom radu“, kazala je Manojlović.
Ona je dodala da je Zajednica opština posljednjih godina intenzivno radila na jačanju kapaciteta lokalnih samouprava kroz obuke, stručnu podršku i razmjenu iskustava među opštinama.
„Priručnik predstavlja logičan nastavak tih aktivnosti i doprinos profesionalizaciji lokalne uprave. Uvjereni smo da će doprinijeti većoj pravnoj sigurnosti, efikasnijem radu lokalnih organa i boljem razumijevanju lokalnih propisa od strane građana i drugih korisnika“, navela je Manojlović.
Dizajn i štampa publikacije obezbijeđeni su kroz projekat „Opštine za EU – Osnaživanje lokalnih zajednica u procesu evropske integracije Crne Gore“, koji se realizuje uz finansijsku podršku Evropske unije, a implementira u saradnji sa Ministarstvom javne uprave i Zajednicom opština Crne Gore.
Tim liderka projekta „Opštine za EU“ Branka Mračević istakla je da je cilj projekta da lokalnim samoupravama obezbijedi praktična znanja i alate koji će im pomoći u sprovođenju reformi i jačanju kapaciteta za evropske integracije.
„Kroz projekat ‘Opštine za EU’ nastojimo da lokalnim samoupravama obezbijedimo praktična znanja i alate koji će im pomoći da budu snažniji partneri u procesu evropskih integracija. Vjerujemo da će ovaj priručnik biti dragocjena podrška opštinama u unapređenju normativnog rada i pružanju kvalitetnijih usluga građanima“, poručila je Mračević.
Priručnik je dostupan u elektronskoj formi na internet stranici Zajednice opština Crne Gore i platformi projekta „Opštine za EU“.
Zajednica opština Crne Gore objavila je Priručnik za implementaciju EU projekata u lokalnim samoupravama Crne Gore, koji ima za cilj da doprinese efikasnosti rada zaposlenih u opštinskim administracijama, koji su angažovani na ovim poslovima.
Generalna sekretarka Zajednice opština Mišela Manojlović istakla je da je priručnik nastao kao odgovor na potrebu za praktičnim, jasnim i primjenjivim smjernicama za rad u oblasti EU projekata, u vremenu kada se lokalne samouprave suočavaju sa sve složenijim razvojnim izazovima, ali i sa značajnim prilikama koje pružaju fondovi Evropske unije.
– Cilj priručnika je da službenicima lokalnih samouprava pruži podršku u razumijevanju pravila, procedura i odgovornosti koje prate implementaciju EU finansiranih projekata, te da pomogne u izbjegavanju najčešćih izazova u sprovođenju, finansijskom upravljanju i izvještavanju. Zajednica opština Crne Gore polazi od uvjerenja da su jačanje kapaciteta lokalnih samouprava, međusobna saradnja i strateški pristup korišćenju evropskih fondova ključni preduslovi za održivi lokalni razvoj i unapređenje kvaliteta života građana. Nadamo se da će ovaj priručnik predstavljati koristan alat u svakodnevnom radu službenika, ali i pouzdanu osnovu za uspješno planiranje i sprovođenje budućih projekata u crnogorskim opštinama – istakla je Manojlović.
Autorke Priručnika su mr Nada Pejović, načelnica Direkcije za bilateralne prekogranične programe Ministarstva evropskih poslova, i Simona Bošković, sekretarka Odbora za međunarodnu saradnju i evropske integracije Zajednice opština.
Dizajn i štampa ove publikacije obezbijeđeni su iz sredstava projekta „Opštine za EU – osnaživanje lokalnih zajednica u procesu evropskih integracija Crne Gore“, koji finansira Delegacije Evropske unije u Crnoj Gori.
Priručnik za implementaciju EU projekata u lokalnim samoupravama Crne Gore
Crnogorske opštine danas imaju pristup više od dvadeset različitih fondova i programa Evropske unije, koji pružaju mogućnost finansiranja projekata u gotovo svim oblastima lokalnog razvoja. Od infrastrukture, kulturnih sadržaja i vrtića, do digitalnih servisa, zaštite životne sredine i zelenih politika – evropski fondovi postaju ključni izvor ulaganja za lokalne zajednice širom zemlje. Prema Priručniku o dostupnim EU fondovima za lokalne samouprave u Crnoj Gori, autorke Vanje Starovlah, uređnog u okviru projekta „Opštine za EU“, opštine raspolažu širokim spektrom finansijskih instrumenata koji pokrivaju između 80 i čak 95 odsto ukupnih troškova, što predstavlja veliku olakšicu u situaciji kada su lokalni budžeti ograničeni.
Najznačajniji izvor podrške ostaje Instrument pretpristupne pomoći – IPA III za period 2021–2027. Ovaj fond omogućava opštinama da realizuju projekte iz oblasti saobraćajne infrastrukture, upravljanja otpadom i otpadnim vodama, održivog turizma, energetske efikasnosti i jačanja administrativnih kapaciteta. Posebno važnu ulogu imaju prekogranični programi, poput Interreg Južni Jadran, Interreg Hrvatska–Bosna i Hercegovina–Crna Gora i Jadransko-jonski program ADRION. Ovi programi otvaraju prostor za međuregionalna partnerstva, razmjenu znanja i pristup većem obimu evropskih sredstava, naročito za projekte koji premašuju kapacitete pojedinačnih opština.
Pored IPA fondova, crnogorskim lokalnim samoupravama dostupni su i ključni programi Evropske unije koji su rezervisani za članice, ali i za države u procesu pristupanja. Među njima je Horizon Europe, najveći istraživačko-inovacioni program EU, kroz koji opštine mogu razvijati pametna rješenja, digitalne servise, projekte energetske efikasnosti i modernizacije javnog sektora. Program LIFE pruža podršku projektima zaštite prirode, klimatskim akcijama, čistoj energiji i cirkularnoj ekonomiji, dok program CERV obuhvata jačanje lokalne demokratije, učešće građana, borbu protiv diskriminacije i zaštitu ljudskih prava.
Za kulturni sektor posebno je važan program Kreativna Evropa, koji omogućava opštinama da finansiraju rad kulturnih institucija, organizaciju festivala, lokalne kulturne manifestacije i projekte međunarodne saradnje. Digitalna Evropa predstavlja ključni alat za modernizaciju opštinskih usluga kroz ulaganja u sajber bezbjednost, digitalne registre, vještačku inteligenciju i unapređenje elektronske uprave. Program Erasmus+ otvara mogućnosti za škole, vrtiće, sportske organizacije i same opštine, kroz razmjenu znanja, stručna usavršavanja i unapređenje obrazovnih i omladinskih politika.
Opštine imaju pristup i specijalizovanim evropskim instrumentima koji su namijenjeni pripremi velikih projekata, klimatskim i urbanim inovacijama i razvoju održive mobilnosti. Među njima je WBIF – Investicioni okvir za Zapadni Balkan, ključan za finansiranje velikih infrastrukturnih projekata poput vodovoda, kanalizacije, energetskih sistema i puteva. Programi poput EUKI–Evropske klimatske inicijative, NetZeroCities, EIT Climate-KIC i EIT Urban Mobility podstiču zelene inovacije, klimatske tranzicije i razvoj savremenih urbanih politika. GAP Fund dodatno olakšava rad opštinama finansirajući pripremu projektno-tehničke dokumentacije, što je često najskuplji i najkompleksniji korak u pokretanju velikih investicionih projekata. Kroz instrument TAIEX, opštine imaju pristup ekspertskoj pomoći, obukama i evropskoj praksi u oblastima upravljanja lokalnim politikama.
Ovolika dostupnost EU fondova predstavlja istorijsku šansu za modernizaciju lokalnih zajednica. Evropska sredstva omogućavaju opštinama da grade vrtiće, škole, sportske objekte, kulturne centre, da uvode pametne sisteme upravljanja, razvijaju zelene zone, poboljšavaju javni prevoz i unapređuju kvalitet života građana. Za opštine spremne da planiraju, sarađuju i razvijaju kvalitetne projekte, EU fondovi postaju glavni pokretač lokalnog razvoja i put ka bržoj integraciji u Evropsku uniju.
Projekat „Opštine za EU“ osnažuje sve crnogorske opštine da aktivno koriste EU fondove i sprovode evropske standarde. Kroz obuke, mentorstvo i informativne tačke „EU i tačka“, građani i lokalne vlasti dobijaju znanja, alate i podršku za održiv razvoj i uspješne projekte. Projekat finansira Evropska unija, u saradnji sa Ministarstvom javne uprave i Zajednicom opština Crne Gore.
U okviru projekta „Opštine za EU – Osnaživanje lokalnih zajednica u procesu evropske integracije Crne Gore“, koji finansira Evropska unija, a sprovodi se u saradnji sa Ministarstvom javne uprave i Zajednicom opština Crne Gore, objavljena je publikacija „Vodič o ulozi opština u procesu evropskih integracija Crne Gore“, autora dr Nenada Koprivice.
Publikacija je izrađena sa ciljem da osnaži sve crnogorske opštine da aktivno učestvuju u procesu evropskih integracija. Vodič nudi sveobuhvatan pregled zakonodavnog i institucionalnog okvira, analizu ključnih poglavlja EU od značaja za lokalne samouprave, kao i praktične preporuke za usklađivanje lokalnih propisa sa evropskom regulativom.
Poseban naglasak dat je na jačanje kapaciteta lokalnih samouprava kroz obuke službenika, razvoj ljudskih resursa, digitalizaciju opštinskih uprava i korišćenje EU fondova. Vodič uključuje i primjere dobre prakse iz Crne Gore, kao i iskustva i naučene lekcije iz Hrvatske i Slovenije.
Pored analitičkog dijela, publikacija sadrži i niz praktičnih alata – kontrolne liste, preporuke, komunikacione strategije i resurse za opštine, sa ciljem da se olakša planiranje i sprovođenje aktivnosti na lokalnom nivou.
„Opštine za EU“ projekat podstiče reforme na lokalnom nivou, jača međusobnu saradnju opština i doprinosi boljoj koordinaciji sa državnim institucijama. U okviru projekta u svakoj opštini uspostavljene su i informativne tačke „EU i tačka“, namijenjene građanima.
Publikacija će biti distribuirana svim opštinama u Crnoj Gori i koristiće se kao podrška u daljem radu na procesu evropskih integracija.
https://uom.me/wp-content/uploads/2025/09/VODIC-o-ulozi-opstina-FINAL5.pdf
Zajednica opština Crne Gore pripremila je brošuru koja predstavlja jedinstvenu investicionu destinaciju – zemlju koja kombinuje prirodne resurse, stratešku lokaciju i povoljan poslovni ambijent. Ova publikacija pruža sveobuhvatan pregled investicionih prilika u opštinama širom zemlje – od obale do planina – uz detalje o infrastrukturnim resursima, poslovnim zonama, fiskalnim podsticajima i konkretnim projektima pogodnim za investitore iz zemlje i dijaspore.
Sektorima kao što su energetika, turizam, IT, poljoprivreda i logistika nude se brojne mogućnosti za razvoj i partnerstvo. Svaka opština nudi specifične resurse i komparativne prednosti, ali ih sve povezuje otvorenost ka novim ulaganjima i održivom razvoju.
https://uom.me/wp-content/uploads/2025/07/Investicioni-potencijali_Digital.pdf
Naši Vanja Starovlah, pomoćnica Generalne sekretarke za međunarodnu saradnju i evropske integracije i Darko Mrvaljević, sekretar Odbora za evropske integracije i međunarodnu saradnju, autori su Praktičnog vodiča za pisanje projekata za lokalne samouprave Jugoistočne Evrope, u izdanju NALAS-a – Mreže asocijacija lokalnih vlasti jugoistočne Evrope.
Priručnik je namijenjen zaposlenim u lokalnim samoupravama koji žele da unaprijede svoje kapacitete za apsorpciju EU projekata. Pomoći će im da nauče da identifikuju mogućnosti finansiranja, u pripremi projekata, implementaciji i izveštavanju, ali prije svega, dobiće praktične, primjenljive savjete koje će moći da koriste u svakodnevnom radu sa EU projektima.
„Ovim Vodičem podstičemo vas, lokalne samouprave jugoistočne Evrope, da budete hrabri i kreativni, da inicirate i kreirate rješenja. Budite svjesni svog značaja u stvaranju novih vrijednosti, korišćenju dostupnih mogućnosti i postizanju nekih izvanrednih rezultata. Srećno!“ – poruka je izdavača.
Države članice Ujedinjenih nacija su 2015. godine usvojile Agendu 2030 za održivi razvoj i njene ciljeve održivog razvoja, sa principima za sprovođenje, koja predstavlja viziju 2030. godine kojoj svijet treba da teži.
17 opštih i 169 specifična cilja pokrivaju širok spektar sektorskih politika. Lokalne i regionalne vlasti su odigrale značajnu ulogu u procesu definisanja ciljeva održivog razvoja (eng. skraćenica: SDG), uspješno obezbjeđujući uspostavljanje samostalnog cilj koji se odnosi na opštine i to SDG 11: Održivi gradovi i ljudske naseobine, kao i međunarodno priznanje centralne uloge lokalnih i regionalni vlasti u održivom razvoju.
Budući da se Strateški ciljevi održivog razvoja Agende 2030 moraju postići na globalnom, nacionalnim i subnacionalnim nivoima, uspjeh ove ambiciozne Agende zavisi od aktvinog učešća svakog nivoa vlasti i velikog broja zainteresovanih subjekata. Okvirne ciljeve održivog razvoja sa univezalnom definicijom opštih i specifičnih ciljeva treba prilagoditi konkretnim situacijama i specifičnim potrebama kako bi se postigli stvarni benefiti za konkretne građane i njihove uslove življenja. Proces subnacionalne kontekstualizacije sprovođenja Agende 2030 je poznat kao „Lokalizacija strateških ciljeva održivog razvoja“.
Lokalizacija se odnosi kako na to na koji način strateški ciljevi održivog razvoja mogu pružiti okvir za politike lokalnog razvoja, tako i na koji način lokalne i regionalne vlasti mogu pružiti podršku postizanju ciljeva kroz aktivnosti po prinicpu „odozo prema gore“. U ovom pogledu, opštinski kapaciteti su ključni za sprovođenje Agende 2030, praćenje realizacije ciljeva na lokalnom nivou i uključivanje, javnog, privatnog i civilnog sektora.
Da bi pružio podršku lokalnim vlastima svojih članica u lokalizaciji strateških ciljeva održivog razvoja, Mreža asocijacija lokalnih vlasti jugoistočne Evrope (NALAS), uz podršku Njemačkog društva za međunarodnu saradnju (GIZ), pripremila je Priručnik. Priručnik će pomoći praktičarima na opštinskom nivou da unaprijede svoja znanja i ojačaju razumijevanje značaja Agende 2030 i dostizanja Strateških ciljeva održivog razvoja na lokalnom nivou, da ih ojača njihove kapacitete da budu promoteri Strateških ciljeva održivog razvoja i kao i da ih podstakne za uključivanje drugih zainteresovanih subjekata.
Priručnik pruža ključne informacije o Strateškim ciljevima održivog razvoja, objašnjavajući uloge opština u njihovom dostizanju i razrađuje mehanizme podizanja svijesti koje opštine mogu koristiti da za približavanje Strateških ciljeva održivog razvoja građanima. Priručnik, takođe, pruža raznolike primjere iz regiona i šire koji ilustruju aktivnosti opština na promovisanju ciljeva i na koji način je to uticalo na blagostanje u njihovim zajednicama.
Priručnik, takođe, sadrži savjete o integisanju Strateških ciljeva održivog razvoja u lokalne strategije i istražuje ulogu asocijacija lokalnih vlasti i NALAS-a u mobilisanju opština za postizanje Strateških ciljeva održivog razvoja.
Zajednica opština i Udruženje vodovoda Crne Gore su zajednički pripremili Smjernice za saradnju jedinica lokalne samouprave i vršilaca regulisanih komunalnih djelatnosti.
Ovaj dokument ima za cilj da doprinese unapređenju međusobne komunikacijeorgana lokalne samouprave, organa lokalne uprave i pružalaca vodnih usluga kako bi se ključnim akterima u ovoj oblasti pružila stručna podrška za donošenje odluka od značaja za upravljanje vodnim uslugama a kvalitet ovih usluga podigao na viši nivo.
Složenost zakonodavnog okvira, subordinacioni odnos između opštine i pružaoca vodnih usluga te nedovoljan broj obuka kojim bi se povećao nivo profesionalnosti, stručnosti i efikasnosti zaposlenih u opštini i kod pružaoca vodnih usluga predstavlja izazov u uspostavljanju i održavanju adekvatnog nivoa međusobnih odnosa.
Obrađivači ovog dokumenta su za potrebe njegove izrade utvrdili postojeće stanje, odnosno identifikovali faze procesa u kojima postoje zastoji u komunikaciji između opštine i pružaoca vodnih usluga.
Na osnovu tako utvrđenog stanja obrađivači su dali preporuke sa ambicijom da se podigne nivo uzajamnog razumijevanja i podrške uspostavljanjem dvosmjernih komunikacionih odnosa koji su uslov za unapređenje pružanja vodnih usluga građanima i privredi.
Budući da nude dobre prakse, ove Smjernice se mogu koristiti kao svojevrstan priručnik u svakodnevnom radu, a mogu predstavljati i platformu za dijalog zainteresovanih strana po svim pitanjima obrađenim u okviru deset tematskih cjelina.
Zajednica opština Crne Gore (ZOCG) dostavila je svim svojim članicama dokument pod nazivom Smjernice za unapređenje učešća građana i mjesnih zajednica u odlučivanju u lokalnim samoupravama.
Smjernice su kreirane u cilju pružanja stručne pomoći opštinama u sprovođenju obaveza koje su predviđene Zakonom o lokalnoj samoupravi, kao i u cilju osnaživanja građana i nevladinog sektora za učešće u donošenju odluka na lokalnom nivou.
– U Smjernicama su predstavljeni Zakonom utvrđeni oblici učešća građana i mjesnih zajednica u donošenju odluka na lokalnom nivou (inicijativa, građanska inicijativa, referendum, zbor građana, žalba/peticija) i u kojim slučajevima se koristi svaki od njih, ali i nove mogućnosti za njihovo bolje i efikasnije učešće u odlučivanju u lokalnim zajednicama – navela je generalna sekretarka Zajednice opština Mišela Manojlović.
Sastavni dio Smjernica su i pisani obrasci za realizaciju navedenih oblika učešća građana i mjesnih zajednica. Manojlović je izrazila uvjerenje da će ovaj dokument i obrasci biti od koristi kako opštinama, tako i građanima u njihovom proaktivnom učešću u odlučivanju na lokalnom nivou.
Zajednica opština pripremila je ovaj dokument u saradnji sa Nacionalnim demoktatskim institutom (NDI), kao rezultat jedne od planiranih aktivnosti predviđenih Memorandumom o saradnji između dvije organizacije. Njegovom izradom Zajednica opština je realizovala obavezu utvrđenu Nacionalnim akcionim planom za sprovođenje inicijative Partnerstvo za otvorenu upravu u Crnoj Gori za period 2023-2024.
Smjernice i svi obrasci dostupni su na sljedećim linkovima:
Smjernice-za-unapredenje-ucesca-gradana-i-mjesnih-zajednica
Model-zahtjeva-za-sazivanje-zbora-gradana
Zajednica opština je i ove godine pripremila „Bilten”, izvještaj o radu Zajednice u 2024. godini. U uvodnoj riječi, predsjednik Upravnog odbora Radoš Žugić je opisao položaj lokalnih samouprava, probleme sa kojima se susreću i kao na različite mjere koje je Zajednica opština preduzimala u cilju jačanja uticaja opština na javne politike.
Bilten sadrži informacije o aktivnostima koje su preduzimali organi upravljanja, stalna, ad hoc radna tijela i Sekretarijat Zajednice radi unapređenja i zaštite sistema lokalne samouprave i svih podsistema od suštinskog značaja za funkcionisanje opština u oblasti uređenje prostora, poreza i finansiranja, režima morskog dobra, ravnomjernog regionalnog razvoja, komunalne i ostalih oblasti iz lokalne nadležnosti, sa fokusom na sve odredbe koje stvaraju pretpostavke za decentralizaciju, koje je trebalo identifikovati u svakom pojedinom propisu i državnom strateškom dokumentu. Najveći izazov u realizaciji tih aktivnosti je zaštita zajedničkih interesa svih ili večine opština, ali i posebnih interesa pojedinih, najčešće manjih opština ili grupa opština, koje treba prepoznati i adekvatno normirati a koji su često međusobno suprotstavljeni.
Osim aktivnosti koje su planirane Programom rada Zajednice za 2024. godinu i aktivnosti koje su diktirane odlukama njenih organa upravljanja, u ovom Izvještaju sadržan je i niz normativnih aktivnosti koje su predstavljale odgovor Zajednice na sve češću pojavu pokretanje skupštinska procedure od strane Vlade Crne Gore ili poslanika za donošenje značajnih propisa – bez najave, bez učešća opština, bez javnih rasprava i valjanih analiza njihovog fiskalnog uticaja, sa veoma kratkim rokom za reagovanje, često i u satima i uz dodatne napore Sekretarijata Zajednice da nađe mehanizme za amandmansko djelovanje predlagača ili drugog poslanika.
Programom rada za 2024. godinu predviđeno je ukupno 112 aktivnosti u različitim oblastima koje su ove godine realizovane u procentu od 100%. Osim njih, realizovano je dodatno 46 aktivnosti, što znači da je Zajednica sprovela ukupno 158 aktivnosti, odnosno za 41% više u odnosu na planirane.
U želji da podstakne bratimljenje crnogorskih lokalnih samouprava sa gradovima Evrope i svijeta, Zajednica opština Crne Gore je pripremila publikaciju BRATIMLJENJE. Ovom publikacijom su predstavljene naše lokalne samouprave sa kratkim prikazom svojih specifičnosti, istorijskih osobenosti i bogatstvom kulturnog nasleđa. Publikacija je pripremljena sa ciljem da se povežemo sa većim brojem gradova i opština i ostvarimo jak osjećaj prijateljstva i zajedničkog evropskog indentiteta. Publikacija je urađena na crnogorskom I engleskom jeziku.
Pratite nas
Kontakt
Zajednica Opština Crne Gore
Avda Međedovića 138
81000 Podgorica
Ponedjeljak – Petak: 7h – 15h