U Strazburu, u okviru 50. zasijedanja Kongresa lokalnih i regionalnih vlasti, svečano je obilježen početak realizacije izuzetno značajnog programa za Zapadni Balkan, koji, pod nazivom LORAI (Local Observatory on Reform Agendas Implementation – Lokalni opservatorijum za praćenje i sprovođenje reformskih agenda), zajednički realizuju Evropska unija i Savjet Evrope. Osnovni cilj programa, čiji je budžet za prve dvije godine 2,2 miliona eura, jeste jačanje uloge lokalnih samouprava u sprovođenju i praćenju reformskih agendi u zemljama Zapadnog Balkana i direktno je povezan sa Planom reformi i rasta, koji predstavlja jedan od ključnih instrumenata za napredak regiona ka članstvu u Evropskoj uniji.
Predsjednik Upravnog odbora Zajednice opština Crne Gore (ZOCG) i predsjednik Opštine Žabljak Radoš Žugić na svečanosti povodom početka relaizacije programa nazvao ga je velikim pomakom, jer opštine do sada nisu bile dovoljno uključene u proces kreiranja reformskih agendi, koji se u najvećoj mjeri odvijao na centralnom nivou.
– Kroz ovaj program prvi put ćemo imati priliku da na sistematičan način vidimo kakvi su konkretni efekti reformskih agendi na lokalni nivo, koje su koristi za opštine, ali i koji su izazovi u njihovoj implementaciji. LORAI nam, zapravo, omogućava da prvi put povežemo reforme na papiru sa stvarnim životom u opštinama – rekao je Žugić, dodajući i da će projekat pomoći unapređenju transparentnosti rada na lokalnom nivou.
On se, zajedno sa ostalim liderima asocijacija lokalnih samouprava zemalja Zapadnog Balkana, ovim povodom sastao sa novoizabranom predsjednicom KOngresa lokalnih i regionalnih vlasti Gun Marit Helgesen.
Generalna sekretarka ZOCG Mišela Manojlović ocijenila je da ovaj projekat dolazi u pravom trenutku, te da će biti vjetar u leđa efikasnijoj implementaciji reformske agende kroz bolje razumijevanje izazova na lokalnom nivou i jačanje dijaloga između različitih nivoa vlasti.
– Ovaj projekat znači mogućnost da opštine postanu aktivni učesnici oblikovanja reformskih procesa ne samo kroz obradu podataka, nego i kroz pripremu analiza i razmjenu dobrih praksi. To vodi većoj ekonomičnosti ne samo u raspolaganju finansijskim sredstvima već i u utrošenom vremenu koje postaje sve vredniji resurs. Naš zajednički cilj treba da bude jasan – da reforme ne ostanu samo na papiru, već da budu dosljedno sprovedene u praksi i da donesu konkretne koristi građanima – rekla je Manojlović.
U praktičnom smislu, LORAI uvodi strukturisan sistem rada koji se zasniva na prikupljanju podataka sa lokalnog nivoa, definisanju indikatora i izradi analitičkih izvještaja. Centralni alat u tom procesu biće LORAI dashboard, digitalna platforma koja će omogućiti transparentno praćenje napretka reformi na lokalnom nivou. Pored toga, program uključuje izradu početne analize stanja (baseline), godišnje i tehničke izvještaje, organizaciju fokus grupa i konsultacija sa opštinama, kao i aktivnosti razmjene iskustava i izrade preporuka za unapređenje reformi.
Važan segment programa odnosi se i na jačanje dijaloga između različitih nivoa vlasti, kao i na regionalnu saradnju i razmjenu znanja. Kroz radionice, tzv. EU laboratorije i druge oblike saradnje, lokalne samouprave dobijaju priliku da aktivno učestvuju u kreiranju politika i da utiču na način na koji će se reformske agende sprovoditi u praksi.
Program sprovodi Savjet Evrope, odnosno Kongres lokalnih i regionalnih vlasti, u partnerstvu sa regionalnim organizacijama NALAS i CEMR, kao i nacionalnim asocijacijama opština u svakoj zemlji korisnici. U tom kontekstu, uloga Zajednice opština Crne Gore je od ključnog značaja, kao centralna tačka koordinacije između opština, međunarodnih partnera i nacionalnog nivoa.
Projekat traje do februara 2028. godine, uz mogućnost produženja.
